Finał centralny Olimpiady Wiedzy Ekologicznej tym razem w pałacu Otto von Bismarcka…
“…Zostawcie nam czysty kawałek świata
Zostawcie nam strumyka czysty bieg
Zostawcie nam lasy, ogrody w kwiatach,
Czyste powietrze, zimą czysty śnieg
Zostawcie nam czysty kawałek plaży,
Zostawcie morza czystość pośród fal,
Pozwólcie nam o życiu pięknie marzyć,
Gdy nie ma marzeń, w duszy rośnie żal…”
Marek Grechuta
Słowa refrenu tej piosenki znanego polskiego barda są swoistym apelem- przesłaniem młodego pokolenia do osób dorosłych, od których wiedzy i zastosowania jej w praktyce zależy przetrwanie naszej przyrody. Znajomość praw przyrody oraz mechanizmów rządzących w środowisku stała się domeną blisko milionowej już rzeszy uczestników Olimpiady Wiedzy Ekologicznej.
Już po raz XXIV obchodom Światowego Dnia Ochrony Środowiska w Polsce towarzyszył finał centralny tej Olimpiady, adresowanej do młodych Polaków. W tym roku w tej najpopularniejszej z olimpiad zarejestrowanych w Ministerstwie Edukacji Narodowej startowało 35.122 uczniów szkół ponadgimnazjalnych wszystkich typów. Największą ich liczbę odnotowano w województwach: podkarpackim, mazowieckimi i wielkopolskim.
Do Warcina położonego wśród lasów parku krajobrazowego „Doliny Słupi” (woj. pomorskie) w dniach 5-7 czerwca br. przyjechały, by podjąć trud zmagań olimpijskich, 7-osobowe reprezentacje województw z całego kraju. Miejsce to jest niezwykłe, gdyż jak dowodzą znaleziska archeologiczne historia Warcina sięga czasów, gdy było ono osadą słowiańską. Nazwa tej miejscowości pochodzi od imienia zachodniopomorskiego księcia Warcisława IV, który na ziemi sławieńsko-słupskiej panował w latach 1317-1326. Bogate historycznie koleje losu i właścicieli Warcina doprowadziły do chwili, gdy Otton von Bismarck jako premier i minister spraw zagranicznych w 1862 r. w uznaniu zasług na rzecz zakończenia działań wojennych i skutecznej dyplomacji otrzymał dotację 400 tysięcy talarów, czyli 7 milionów współczesnych marek od króla Prus Wilhelma I. Król zastrzegł sobie wówczas, by Otto von Bismarck przekazał te pieniądze na zakup majątku ziemskiego wraz z rozporządzeniem jego niesprzedawalności. Otto von Bismarck stał się więc właścicielem Warcina i otoczył je szczególną opieką, traktując ze szczególnym sentymentem piękny park ze świątynią, który stał się ulubionym miejscem i celem spacerów kanclerza. Już od 63 lat w tym urokliwym pałacu ma swą siedzibę Technikum Leśne -szkoła z wyjątkowymi tradycjami i klimatem, które stwarza przyroda, w tym piękny parkowy starodrzew, wśród którego aktualnie najstarszymi okazami są 400-letni dąb bezszypułkowy i 380-letni buk zwyczajny.
Technikum to ukończyło od momentu jego powstania lata 4100 uczniów. Choć wcześniej głównie była to szkoła męska, to teraz 20% uczniów to dziewczęta, które podobno zdaniem Dyrektora Szkoły Piotra Mańki są lepszymi leśnikami w przyszłości. O poziomie wiedzy jej absolwentów świadczy fakt, że aż 80% spośród nich dostaje się na studia i stanowią oni grupę zdolnych studentów, a potem fachowców. W 1999 r. Zespół Szkół Leśnych w Warcinie został ogłoszony Szkołą Roku Pomorza Środkowego. Ten zaszczytny certyfikat podpisany przez Prezydenta RP oraz statuetkę nadała szkole Niezależna Kapituła tytułu „Człowiek Roku na Pomorzu Zachodnim”. Wśród licznych kierunków i form kształtowania właściwych postaw młodzieży wobec przyrody należy wymienić tu wyjątkową wizytówkę szkoły, którą jest istniejący od 1976 r. Ośrodek Rehabilitacji Ptaków Drapieżnych, wywodzący się z sokolarni, której celem było układanie ptaków do łowów. Kuracjuszami Ośrodka są chronione ptaki drapieżne. W ostatnim 13-leciu przebywało tu ponad 200 pacjentów, z czego po rehabilitacji wypuszczono do naturalnych warunków bytowania blisko 65%. Wśród nich dominowały: myszołowy, puszczyki i jastrzębie gołębiarze. W tym niezwykłym miejscu i scenerii pałacu Bismarcka spotkało się grono najlepszych młodych przyrodników polskich.
Choć podróży na Pomorze towarzyszyło piękne słońce na przemian z gradobiciami, nastroje wszystkich uczestników, opiekunów i gości były znakomite. Trudno się dziwić, sceneria i gospodarz Dyrektor Zespołu Szkol Leśnych stworzyli tak niezwykłą atmosferę, która wraz z widokiem okazów kilkusetletnich drzew pozostaną w pamięci i sercach wszystkich tam obecnych. Uroczystość otwarcia uświetnili sygnaliści leśnej szkoły, a osobliwa staropolszczyzna Dyrektora odwołująca się do historii tej części Pomorza wprowadziła wszystkich w podniosły i uroczysty nastrój. Do części pisemnej finału składającego się z 50 pytań testu przystąpiło łącznie 115 uczniów, którzy losując numer zajmowali odpowiedni stolik. Numery na drewnianych podstawkach, wykaz 60 uczelni wyższych których senaty przyznały wstęp na kierunki przyrodnicze bez postępowania kwalifikacyjnego oraz… promocyjne firmowe-olimpijskie krówki waniliowe i kakaowe z Milanówka (najlepsze na świecie!) stanowiły „ekwipunek” każdego finalisty.
Po zmaganiach intelektualnych wszyscy ochoczo przystąpili do próby swych sił fizycznych na ruchomych wydmach Słowińskiego Parku Narodowego. Było wspaniale, słońce sprzyjało, choć chwilami mozolna wspinaczka na szczyty wydm była trudna, to jednak uwieńczenie jej pełnym sukcesem stał się udziałem wszystkich. Wieczorem na Ekoforum młodzież dyskutowała rzeczowo i bardzo wszechstronnie na tematy praktycznej ochrony środowiska, przyrody, antropopresji, konsekwencji formalno-prawnych prawa unijnego i obszarów NATURA 2000. Obecność i aktywny udział w tym energetyzującym przedsięwzięciu przedstawicieli Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dr Macieja Trzeciaka i dr Mirosława Sobali. Wyjątkowy aplauz całej sali uzyskało ekspresyjne wystąpienie Władysława Skalnego, wieloletniego Prezesa poprzednich kadencji Zarządu Głównego Ligi Ochrony Przyrody.
Niedzielny poranek choć przywitał finalistów i gości mżawką, to emocje ustnego finału, w którym wzięło udział 10 najlepszych uczniów spośród ponad 35- tysięcznej rzeszy startujących, były pasjonujące i niepowtarzalne! Wcielenie się w ramach jednego z zadań problemowych każdego z laureatów w rolę „strażnika i egzekutora” prawa ochrony środowiska względem osoby ewidentnie łamiącej jego przepisy było rewelacyjne. Wszyscy uczestnicy i goście mieli wówczas okazję zobaczyć przykłady jakże skutecznych podanych wręcz w aktorskiej formie scenek z „życia wziętych”. Najwięcej emocji jak zwykle wzbudziły pytania z tzw. życia przyrody, a tym razem należało: oznaczyć roślinę i podać cechy jej przystosowania do specyficznych warunków środowiska, określić przedstawiciela owadów prezentowanego na slajdzie i podać gdzie najczęściej możemy go spotkać oraz głosy zwierząt. Ponieważ w tej części przewidziane są zawsze pytania skierowane również do sali, każdy miał szansę zabłysnąć, zyskać brawa i owacje, a ci, którzy byli najlepsi otrzymali nagrody – zestawy żarówek energooszczędnych, których fundatorem była Ikea, oraz najnowsze leksykony przyrodnicze.
A oto werdykt jury, które obradowało w składzie: dr Małgorzata Falencka-Jabłońska, dr inż. Tomasz Mokrzycki, dr inż. Ewa Krasicka-Korczyńska, mgr Maria Gach, mgr inż. Władysław Skalny, mgr inż. Piotr Mańka, mgr inż. Artur Sawicki, inż. Andrzej Hasa, mgr Eugeniusz Pudlis i lista laureatów finału centralnego XXIV OWE:
1. Sebastian Matwiejczuk – Technikum Leśne – Biłgoraj (woj. lubelskie)
2. Juliusz Szajek – Liceum Ogólnokształcące – Gostyń (woj. wielkopolskie)
3. Aniela Skałkowska – Liceum Ogólnokształcące – Oświęcim (woj. małopolskie)
4. Katarzyna Wróbel- Liceum Ogólnokształcące – Żary (woj. lubuskie)
5. Dawid Krupa- Liceum Ogólnokształcące – Kazimierza Wielka (woj. świętokrzyskie)
6. Sylwia Szlapińska – Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika – Lubin- (woj. dolnośląskie)
7. Małgorzata Adamczyk – Liceum Ogólnokształcące im. J. Iwaszkiewicza- Namysłów (woj. opolskie)
8. Małgorzata Janicka – I Liceum Ogólnokształcące- Kołobrzeg (woj. pomorskie)
9. Kinga Pogwizd – ZS im. T. Kościuszki- Hrubieszów (woj. lubelskie)
10. Wojciech Wąsewicz – III Liceum Ogólnokształcące – Suwałki (woj. podlaskie)
A oto 3 najlepsze szkoły w Polsce, których uczniowie uzyskali najwyższą średnią punktację z testu pisemnego:
1. Społeczne Liceum Ogólnokształcące w Żarach – opiekun merytoryczny p. Barbara Mrozek
2. III Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida w Zamościu – opiekun merytoryczny p. Anna Stopyra
3. I Liceum Ogólnokształcące im. K. Jagiellończyka w Sieradzu – opiekun merytoryczny p. Ewa Rębowska
Nagrody ufundowane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Toyoty Motor Poland, Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych oraz Ikei były dla finalistów, laureatów oraz szkół dopełnieniem sukcesu, w który włożyli wszyscy ogrom pracy i serca. Należy podkreślić, że dzięki siedmioletniej już owocnej współpracy z Toyotą Motor Poland materiały kolejnych edycji w pięknej szacie graficznej dostarczane są do 3500 szkół ponadgimnazjalnych w całej Polsce, a plakaty kolejnych edycji Olimpiady Wiedzy Ekologicznej w każdym roku umieszczane są w gablotach szkół na honorowym miejscu z wpisami jej reprezentantów na eliminacje wojewódzkie.
Gratulując zapraszamy już wszystkich do wzięcia udziału w jubileuszowej XXV edycji, która rozpocznie się w pierwszych dniach stycznia 2010 r. oraz na jej wyjątkowy i niepowtarzalny finał centralny, który odbędzie się w czerwcu przyszłego roku w sercu Puszczy Białowieskiej!
Dr Małgorzata Falencka-Jabłońska
Przewodnicząca GK OWE
